Όλοι είχαμε έναν συμμαθητή που ξεχώριζε για την κλίση του σε κάποιο μάθημα και μας έκανε να αναρωτιόμαστε αν αυτός είναι πολύ έξυπνος ή εμείς έχουμε μείνει λίγο πιο… πίσω στην ύλη. Οι μαθητές της “class 2010” στο λύκειο της Μάκρης, είχαν κάτι πολύ περισσότερο από αυτό. Ο δικός τους συμμαθητής δεν ήταν απλώς πολύ καλός στα μαθηματικά.

Ήταν γεννημένος μαθηματικός. Τι πιο φυσικό, λοιπόν, να γνωρίζει από την Γ’ Γυμνασίου με τι θα ασχοληθεί στη ζωή του.

Ο Μιχάλης Γεραπετρίτης πέρασε με χαρακτηριστική άνεση στις Πανελλήνιες πιάνοντας 19.400 μόρια και παρότι μπορούσε να επιλέξει… οτιδήποτε, προτίμησε το Τμήμα Μαθηματικών του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Αν και το επίπεδο ήταν σαφέστατα ανεβασμένο συγκριτικά με το σχολείο, έβγαλε τη σχολή στα 3 χρόνια με 9.8 στα 10 και τον τέταρτο χρόνο τον αφιέρωσε στο να προχωρήσει λίγο παρακάτω, επιλέγοντας μεταπτυχιακά μαθήματα και ετοιμάζοντας τις αιτήσεις του για τις ΗΠΑ, γιατί θα ήταν παράλογο να μην ανέβει το επόμενο σκαλοπάτι.

Αν και μόλις 27 ετών, πλέον διανύει το πέμπτο έτος του διδακτορικού του κάνοντας έρευνα με πλήρη υποτροφία και διδάσκοντας παράλληλα (!) στο University of Pennsylvania (UPenn) της Φιλαδέλφειας, ένα από τα κορυφαία Πανεπιστήμια παγκοσμίως (μέσα στο top 20) σε ό,τι αφορά στα μαθηματικά.

Είσαι από τους ανθρώπους που σκέφτονται όλη την ώρα νούμερα και δουλεύουν με αριθμούς;

Όχι… Είμαι από τους ανθρώπους που δουλεύουν με τη λογική. Η οποία σχετίζεται πλήρως με τα μαθηματικά…

Περίγραψέ μας τη ζωή στο Λύκειο σε ό,τι αφορά στη δεξιότητά σου και την κλίση στα μαθηματικά; Πήρες βοήθειες που χρειαζόσουν;

Δυστυχώς όχι… Το μόνο που έπαιρνα από το σχολείο ήταν ένα «μπράβο» κάθε τόσο. Κανείς δεν μπόρεσε να μου προσφέρει κάτι περισσότερο, μια κατεύθυνση για το τι θα μπορούσα να κάνω με τη δεξιότητα που είχα. Το μάξιμουμ που μου έλεγαν ήταν «κοίτα τις Πανελλήνιες», μα κανείς δεν είδε ότι δεν ήταν το θέμα μου οι Πανελλήνιες. Μπορούσα να περάσω, όπως και πέρασα. Η βοήθεια που χρειαζόμουν ήταν για το πώς θα μπορούσα να προετοιμαστώ καλύτερα για τα επόμενα βήματα.

Έχω παρατηρήσει -κι αυτό είναι λυπηρό- ότι το ελληνικό σχολείο πατά μέχρι εκεί που φτάνει η διδακτέα ύλη. Για να είμαι ακριβής, το δημόσιο ελληνικό σχολείο. Γιατί, όταν πια μπήκα στο Μαθηματικό, αντιλήφθηκα γρήγορα ότι συμφοιτητές μου, που προέρχονταν από ιδιωτικά σχολεία, είχαν βοήθεια με αποτέλεσμα να προετοιμαστούν κατάλληλα. Για παράδειγμα, είχαν κάνει ενδοσχολικά μαθήματα προετοιμασίας για τις εξετάσεις της Μαθηματικής Εταιρείας, για μαθηματικούς διαγωνισμούς και γενικότερα λάμβαναν καθοδήγηση για μελέτη που δεν αφορούσε μόνο στο πλαίσιο των Πανελληνίων Εξετάσεων. Εγώ αυτήν την προετοιμασία τη «σχεδίασα» μόνος. Με απλά λόγια, σε κάποια ιδιωτικά σχολεία βοηθούν τον μαθητή να καλλιεργήσει τη δεξιότητά του.

Μπήκες… περίπατο στο ελληνικό Πανεπιστήμιο και βγήκες εξίσου εύκολα…

Το Πανεπιστήμιο ήταν μια εντελώς διαφορετική κατάσταση συγκριτικά με το σχολείο. Εκεί υπήρχαν πολύ καταρτισμένοι φοιτητές και από το 95% χάρισμα και 5% δουλειά που χαρακτήριζε τον τρόπο που μελετούσα μαθηματικά στο Λύκειο, πήγαμε στο 60% δουλειά και 40% χάρισμα, ή κλίση, όπως θέλετε το χαρακτηρίζετε.

Παίρνεις πολλά εφόδια από πλευράς γνώσης από το ελληνικό Πανεπιστήμιο. Βέβαια, η αλήθεια είναι ότι και στο σχολείο το επίπεδο είναι καλό, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά στα μαθηματικά.

Αυτά που διδάσκονται οι μαθητές στη Γ’ Λυκείου, είναι κολεγιακού επιπέδου μαθήματα στις ΗΠΑ. Η διαφορά, όμως, είναι ότι στις ΗΠΑ το σύστημα είναι πολύ πιο ευέλικτο. Αν το… έχεις, σε προχωρούν γρήγορα και δεν σε καθυστερούν ή, τέλος πάντων, σου προσφέρουν έξτρα εφόδια. Ενδεικτικό είναι ότι σε μεταπτυχιακό μάθημα που δίδασκα φέτος είχα μαθητή ένα παιδί Λυκείου. Και μάλιστα ήταν και από τους τοπ.

Ολοκληρώνοντας τις σπουδές;

Το να συνεχίσω ακαδημαϊκά ήταν η επικρατέστερη επιλογή κι έτσι επέλεξα να φύγω για την Αμερική. Είχα στείλει αιτήσεις σε αρκετά αμερικανικά Πανεπιστήμια και σε λίγα καναδικά. Έλαβα κάποιες θετικές απαντήσεις και επέλεξα το UPenn.

Σε δέχθηκαν κι άλλα;

Με δέχθηκαν αρκετά καλά πανεπιστήμια, όπως το University of Toronto, το University of California San Diego (UCSD) και το Georgia Ιnstitute of Technology. Είχα περίπου 10 προσφορές με υποτροφία.

Και γιατί το UPenn;

Αφενός γιατί το θεωρώ το κορυφαίο από αυτά που μου απάντησαν θετικά, αλλά, κυρίως, διότι υπήρχε ταύτιση με τον καθηγητή μου στα ερευνητικά μας ενδιαφέροντα.

Υπήρχε λόγος που δεν ψάχτηκες καθόλου για Ευρώπη;

Όταν θες να κάνεις ακαδημαϊκή καριέρα είναι θέμα προτεραιοτήτων και προτεραιότητα για μένα είναι οι ΗΠΑ. Σου προσφέρουν εξασφαλισμένη πενταετή χρηματοδότηση και σημαντικά περισσότερα χρήματα. Επιπλέον, είσαι στο κέντρο των εξελίξεων. Τα περισσότερα συνέδρια διοργανώνονται γύρω σου και διοργανώνονται συνεχώς, κάτι που δεν συμβαίνει εξίσου στην Ευρώπη.

Προσαρμόστηκες εύκολα στις ΗΠΑ; Προφανώς οι απαιτήσεις πλέον ήταν κατά πολύ αυξημένες…

Δεν είχα δυσκολίες, θα ήμουν ψεύτης αν ισχυριζόμουν κάτι τέτοιο. Υπάρχει μεγάλη ελληνική κοινότητα εκεί, νέος κόσμος, δε νομίζω ότι δυσκολεύεσαι να προσαρμοστείς αν ξέρεις τι αποζητάς. Με λίγα λόγια αν είσαι συνειδητοποιημένος τι πας να κάνεις, που όταν μπαίνεις σε διαδικασία διδακτορικού, λογικά είσαι.

Αλλά οι απαιτήσεις είναι όντως… βουνό και σου φαίνονται ως τέτοιο ειδικά στο ξεκίνημα. Στο διδακτορικό φτάνεις πια να στηρίζεσαι μόνο 5% στο χάρισμά σου και 95% στη σκληρή δουλειά. Και θεωρείς ότι ποτέ δε θα τα καταφέρεις με τα deadline. Έχουν σχεδιάσει έτσι τα προγράμματα, ώστε να μην μπορείς να βγάλεις εύκολα το παραμικρό. Στόχος είναι να μαθαίνεις να διαχειρίζεσαι τον χρόνο και να τα φέρνεις πέρα ακόμα και όταν δεν πιστεύεις ότι υπάρχει η παραμικρή πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο.

Πολλή πίεση;

Προφανώς. Όταν ακολουθείς ακαδημαϊκή καριέρα γνωρίζεις ότι δεν υπάρχουν ωράρια. Δεν μετράει πόσο δούλεψες, αλλά πόσο απέδωσες.

Και πώς «αδειάζεις» το κεφάλι σου; Τι άλλο κάνεις εκτός από έρευνα και διδασκαλία;

Αρκετή γυμναστική και τα κλασικά. Βόλτες, καφέδες με φίλους, πολλή μουσική και γενικά ό,τι έχει να κάνει με τέχνες. Βέβαια, δεν υπάρχει πολύς ελεύθερος χρόνος.

Έχουν χαοτικές διαφορές τα αμερικανικά Πανεπιστήμια συγκριτικά με τα ελληνικά;

Προφανώς και υπάρχουν διαφορές, αλλά μη θεωρείτε πως τα πράγματα εκεί είναι καλύτερα σε όλους τους τομείς. Για παράδειγμα, μπορεί τα Πανεπιστήμια να είναι πεντακάθαρα σε αντίθεση με εδώ, από την άλλη, όμως, δεν υπάρχει σύλλογος φοιτητών. Αν κάτι συμβεί, είσαι μόνος σου. Εσύ κι απέναντί σου ένα ίδρυμα κολοσσός. Και προφανώς δεν έχεις καμία τύχη.

Το επίπεδο των καθηγητών;

Εξαιρετικό, με μία λέξη. Μιλάμε για ανθρώπους που είναι παγκοσμίως καταξιωμένοι.

Βαδίζεις προς το τέλος. Τι ακολουθεί; Πώς μπορείς να εξαργυρώσεις επαγγελματικά το διδακτορικό;

Μέχρι τη Γ’ Γυμνασίου είχα μια πολύ συγκεκριμένη εικόνα για τα μαθηματικά και την επαγγελματική αποκατάσταση. Ότι τελειώνεις το πανεπιστήμιο και διδάσκεις, ότι αυτό είναι το μοτίβο. Η αλήθεια, ωστόσο, είναι διαφορετική. Κάνοντας ένα διδακτορικό πάνω στα μαθηματικά σού ανοίγονται πολύ σημαντικές πόρτες σε διάφορους επαγγελματικούς κλάδους. Το βασικό όπλο για κάποιον με διδακτορικό ή τίτλο στα μαθηματικά είναι η δεξιότητα να μαθαίνει δύσκολα πράγματα με μεγάλη ταχύτητα. Να αποδομεί, δηλαδή, ένα κομμάτι γνώσης, να το κατακτά και να το χρησιμοποιεί. Με αυτόν τον τρόπο, μπορείς να «πουλήσεις» ακόμα και ένα πολύ θεωρητικό διδακτορικό, οπότε πολύ συχνά εταιρείες-κολοσσοί επενδύουν μεγάλα ποσά σε άτομα με τέτοιο επίπεδο γνώσεων.

Είναι ο δρόμος που σκέφτεσαι να ακολουθήσεις;

Ίσως, αλλά για πολύ λίγο. Δεν είναι κάτι που με συγκινεί ιδιαίτερα, παρότι μιλάμε για αστρονομικές αμοιβές. Ένα τέτοιο πρότζεκτ σε απομακρύνει πολύ από το αντικείμενο των σπουδών σου…

Επιστροφή στη… βάση υπάρχει στο πλάνο;

Αν μιλάμε για την Ευρώπη, οπωσδήποτε. Αν αναφέρεστε στην Ελλάδα, είναι πολύ διαφορετική κουβέντα. Θα πρέπει να αλλάξουν δραματικά οι προτεραιότητές μου για να συμβεί κάτι τέτοιο.

Αλήθεια, πώς και σκέφτεσαι να φύγεις από τις ΗΠΑ;

Δε με συγκινεί ούτε η κουλτούρα, ούτε η ποιότητα ζωής. Όποιος ακολουθήσει ακαδημαϊκή καριέρα και έχει ως προτεραιότητα τα χρήματα, δε φεύγει ποτέ. Ο αρχικός μισθός στην Αμερική θα είναι ο ίδιος με τον μισθό μετά από δύο προαγωγές σε μια πολύ καλή δουλειά στην Ευρώπη. Έχω, όμως, διαφορετικές προτεραιότητες…

Πού θεωρείς ότι υστερεί η Αμερική ή οι Αμερικανοί;

Νιώθω ότι δεν υπάρχει ουσιαστική σύνδεση ανάμεσα στους ανθρώπους. Ναι μεν μπορείς να πιάσεις έναν εύκολο διάλογο με οποιονδήποτε, να περιγράψεις σε κάποιον τη μέρα σου κι αυτός τη δική του. Αν στην Ευρώπη περπατάς στον δρόμο και πεις σε κάποιον «ωραία τσάντα», θα σε κοιτάξει περίεργα και είναι αμφίβολο αν θα σου απαντήσει. Μπορείς, όμως, να κάνεις πολύ ουσιαστικούς, πολύ ποιοτικούς διαλόγους, κάτι που πολύ δύσκολα κάνεις στις ΗΠΑ. Ο κόσμος στην Αμερική δεν είναι ανοικτός έξω από τον κύκλο του, παρά μόνο στα πολύ βασικά. Και μην ξεχνάμε το γεγονός ότι το σύστημα Υγείας και Παιδείας είναι φτιαγμένο να σε φεσώνει πολύ άσχημα, με τρομακτικά δίδακτρα για καλά σχολεία και Πανεπιστήμια, πανάκριβες ιατρικές ασφάλειες που τελικά δε σε απαλλάσσουν από υπέρογκες συμμετοχές, αν χρειαστεί το οτιδήποτε. Σε καμία περίπτωση δε θα ήθελα να μένω μόνιμα σε μια τέτοια χώρα για μεγάλη περίοδο της ζωής μου και να είμαι εκτεθειμένος σε τέτοιας μορφής έξοδα.

Τι… είδους μαθηματικά κάνεις;

Γεωμετρία… Και χωρίς να μειώνω τη σημασία των υπόλοιπων κλάδων, θεωρώ ότι η Γεωμετρία είναι το «Ιερό Δισκοπότηρο» των Μαθηματικών. Τα περισσότερα προβλήματα πηγάζουν είτε από τη Γεωμετρία είτε από τη Φυσική.

Οι τρεις σημαντικότεροι μαθηματικοί όλων των εποχών κατά τη γνώμη σου;

Καρλ Φρίντριχ Γκάους, γιατί είδε πολύ μπροστά σε σχέση με την εποχή του και θεμελίωσε πράγματα σε Αστρονομία, Φυσική και Γεωμετρία.
Ντέιβιντ Χίλμπερτ, γιατί ήταν η προσωπικότητα που διαμόρφωσε τα μαθηματικά του 20ου αιώνα. Έθεσε τα ερωτήματα που απασχόλησαν τη μαθηματική κοινότητα.
Αλεξάντερ Γκρότεντικ, γιατί άλλαξε το πώς σκέφτεται πλέον ο μαθηματικός τη Γεωμετρία. Ακόμη εξακολουθούμε να είμαστε σε διαδικασία κατανόησης του τι έκανε.

Πόσο σημαντικό ρόλο έπαιξαν οι γονείς σου που σε ώθησαν να κάνεις αυτό που αγαπούσες από παιδί;

Νιώθω τυχερός, γιατί άλλα παιδιά δεν έχουν αυτό το προνόμιο. Μην περιμένετε, ωστόσο, να εκθειάσω παραπάνω από αυτό, επειδή έπραξαν το αυτονόητο. Είναι προαπαιτούμενο οι γονείς να στηρίζουν τα παιδιά και τις επιλογές τους.

Κλείνοντας, μια συμβουλή σε όσους έχουν ανάλογο όνειρο ακαδημαϊκής καριέρας;

Να δίνουν ουσία σε αυτά που κάνουν και να μην ικανοποιούνται με το «αρκετό».