Γράφει η ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΘΕΟΔΩΡΟΥ, Ψυχίατρος – Ψυχοθεραπεύτρια
Το διαζύγιο, ακόμα και το πιο πολιτισμένο και συναινετικό, είναι φορέας μεγάλου ψυχικού πόνου για το ζευγάρι που χωρίζει, αλλά και για τα παιδιά του. Ανεξάρτητα από τους λόγους ή τις αιτίες του διαζυγίου, δεν είναι αυτό καθ’ αυτό που δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες στα παιδιά, αλλά το πως οι ίδιοι οι γονείς θα το αντιμετωπίσουν και θα το μεταφέρουν σε αυτά.
Ο χωρισμός δεν είναι απαραίτητο να αποτελέσει μια τραυματική εμπειρία που θα εμποδίσει την ομαλή ανάπτυξη των παιδιών.
Οι προκλήσεις, βέβαια, στις οποίες θα χρειαστεί να ανταπεξέλθουν οι γονείς είναι πολλές. Μπορούν, όμως, να τις διαχειριστούν με επιτυχία ακολουθώντας μία σταθερή και λογική προσέγγιση, που θα επικεντρώνεται στα παιδιά και θα σέβεται τις ανάγκες τους.
Βασικές οδηγίες προς τους γονείς
- Να είναι σαφείς και ειλικρινείς, ώστε να μην τα αφήνουν να ελπίζουν σε πιθανή επανασύνδεση, εάν δεν υπάρχει αυτή η προοπτική.
- Να τους τονίσουν πως ακόμα και μετά τον χωρισμό, δε θα χάσουν ούτε την αγάπη ούτε την παρουσία και των δύο γονέων.
- Να μην χρησιμοποιούν εκφράσεις όπως: «Δεν αγαπιόμαστε πια», γιατί το παιδί θα αμφισβητήσει και την αγάπη τους για εκείνο.
- Να αποφεύγουν τις αλληλοκατηγορίες και τις λεπτομέρειες πιθανών αντιδικιών και συγκρούσεων.
- Να τα ενθαρρύνουν να εκφράζουν τα συναισθήματά τους ανά πάσα στιγμή.
- Να τα διαβεβαιώνουν πως δεν είναι τα ίδια τα παιδιά υπεύθυνα για τον χωρισμό.
- Να δείχνουν κατανόηση σε τυχόν προβληματικές συμπεριφορές, αλλά να μην παραβλέπουν την οριοθέτηση, όταν είναι αναγκαίο.
- Τα παιδιά να διατηρούν όσο είναι δυνατό τις καθημερινές τους συνήθειες και να φροντίζουν να διατηρούν τακτική επαφή και με τους δύο γονείς, όσο πιο συχνά γίνεται.
Θα πρέπει σε κάθε περίπτωση τα παιδιά να αντιληφθούν ότι παρά τη λήξη της σχέσης τους, οι γονείς θα είναι πάντα οι γονείς τους που θα τα στηρίζουν και θα τα αγαπούν και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει.
Το να μπορέσει, βέβαια, ο γονέας να εστιάσει στις ανάγκες των παιδιών του, κυρίως όταν προσπαθεί να διαχειριστεί δικά του έντονα συναισθήματα, είναι αρκετά δύσκολο. Είναι πιθανό να υπάρχουν διαφωνίες ή συγκρούσεις ως προς την κηδεμονία ή την επαφή με τα παιδιά ή ακόμα ζητήματα στη μεταξύ τους σχέση, που έρχονται στην επιφάνεια κάθε φορά που οι γονείς επικοινωνούν. Ο χειρισμός των θεμάτων αυτών είναι συχνά δύσκολος και απαιτητικός.
Στη χώρα μας, παρ’ ότι η γονική μέριμνα αποτελεί καθήκον και δικαίωμα αμφοτέρων των γονέων, στο διαζύγιο κυριαρχεί η αποκλειστική επιμέλεια των παιδιών από τον ένα γονέα, κατά κανόνα την μητέρα. Εύλογα τίθεται το ερώτημα γιατί η ανάθεση της επιμέλειας στον ένα γονέα κρίνεται καταλληλότερη απ’ ό,τι η ανάθεσή της και στους δύο. Η κοινή επιμέλεια προϋποθέτει εναλλασσόμενη φροντίδα και εναλλασσόμενη κατοικία. Οι γονείς δε μοιράζονται μόνο τις ευθύνες, αλλά και τον χρόνο και την κατοικία του παιδιού.
Πρόσφατα εκδόθηκε δικαστική απόφαση που προβλέπει, μέχρι την εκδίκαση της κύριας απόφασης, ότι τους ζυγούς μήνες θα έχει την επιμέλεια ο πατέρας και τους μονούς η μητέρα. Υπάρχουν χώρες που έχουν υποχρεωτική από τον νόμο την εξίσου κοινή επιμέλεια, αλλά στις περισσότερες χώρες η κοινή επιμέλεια επιτρέπεται, αλλά δεν επιβάλλεται από τη νομοθεσία.
Η κοινή φροντίδα των παιδιών είναι η μόνη επιλογή όταν βάζουμε προτεραιότητα το συμφέρον τους. Έτσι ένα παιδί όταν προέρχεται από ένα προστατευτικό περιβάλλον οικογένειας, είτε είναι παιδί χωρισμένων γονιών είτε όχι, θα απολαμβάνει τη φροντίδα τους με ισότιμο και ισορροπημένο τρόπο, ώστε να αναπτυχθεί συναισθηματικά και ψυχικά. Επομένως προκύπτει το συμπέρασμα ότι δεν είναι η σύνθεση της οικογένειας που θα καθορίσει την ευτυχία των μελών της, αλλά η ποιότητα των σχέσεων μεταξύ τους.
