Φτάσαμε πάλι σε αυτή τη γνώριμη περίοδο του χρόνου, που τρέμει το φυλλοκάρδι χιλιάδων μαθητριών και μαθητών για τις επιδόσεις τους στις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Αγωνία, ένταση, κόπωση, προσδοκία, με ένα σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση που έχει και τα καλά του και τα κακά του.
Για μένα, το παράδοξο είναι το γεγονός ότι τόσο νέα παιδιά καλούνται να αποφασίσουν τόσο νωρίς τι θέλουν να κάνουν στη ζωή τους. Παρόλα αυτά, οι εξετάσεις αυτές αποτελούν αναμφισβήτητα έναν αξιοκρατικό μηχανισμό για τη μετάβασή τους στη φοιτητική ζωή.
Το βασικό, όμως, πρόβλημα είναι το κοινωνικό «βάρος» που κουβαλούν τα αποτελέσματα στις Πανελλαδικές. Γιατί συχνά μεταφράζονται λανθασμένα σε μοναδικό κριτήριο επιτυχίας στη ζωή και σε καθοριστικό παράγοντα για το μέλλον ενός νέου ανθρώπου. Ευτυχώς, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη…
Η επιτυχία θα φέρει την ευτυχία; Γιατί το ζητούμενο στη ζωή είναι πάντα η ευτυχία και το βέβαιο είναι ότι η όποια αποτυχία δε φέρνει τη δυστυχία.
Οι εξετάσεις αυτές δεν είναι παρά ένας σταθμός. Η ζωή δεν ορίζεται από ένα γραπτό, μία βαθμολογία, ούτε από την εισαγωγή ή μη σε μια συγκεκριμένη σχολή. Διαμορφώνεται μέσα από επιλογές, εμπειρίες, αποτυχίες, επαναπροσδιορισμούς και, κυρίως, μέσα από την ικανότητα του ανθρώπου να ανακαλύπτει τι είναι αυτό που πραγματικά τον εκφράζει και τον γεμίζει.
Δεν είναι λίγα τα τρανταχτά παραδείγματα όσων διέπρεψαν, επειδή ανακάλυψαν το πάθος τους και τόλμησαν να το ακολουθήσουν. Ο Στιβ Τζομπς μπορεί να εγκατέλειψε τις σπουδές του, αλλά συνέβαλε καθοριστικά στην τεχνολογική επανάσταση του 21ου αιώνα. Ο Μπιλ Γκέιτς άφησε το Harvard για να ιδρύσει τη Microsoft, αλλάζοντας τον κόσμο της πληροφορικής. Ο Γουόλτ Ντίσνεϊ δεν ολοκλήρωσε πανεπιστημιακές σπουδές, κι όμως οι ιστορίες του έχουν μαγέψει γενιές και γενιές σε όλο τον κόσμο.
Η Όπρα Γουίνφρει, μία από τις πιο επιδραστικές γυναίκες στον χώρο των media, δεν ολοκλήρωσε ποτέ τον κύκλο σπουδών της. Ο Μάικλ Ντελ εγκατέλειψε το Πανεπιστήμιο του Τέξας για να ασχοληθεί με την ομώνυμη εταιρεία που ξεκίνησε από το δωμάτιό του. Ο Γιαν Κουμ δεν πήρε τελικά πτυχίο, αλλά άλλαξε ριζικά τον τρόπο επικοινωνίας παγκοσμίως δημιουργώντας το WhatsApp. Το βλέπουμε ακόμα και στον χώρο της μόδας, με την Κοκό Σανέλ που, χωρίς καμία ανώτατη εκπαίδευση, καθόρισε την παγκόσμια αισθητική.
Σκοπός μου δεν είναι να αναιρέσω τη σημασία της εκπαίδευσης ή να ακυρώσω την αξία των σπουδών. Ούτε να δημιουργήσω άλλοθι μιας επικείμενης «αποτυχίας». Θέλω μόνο να γράψω πως για τον δρόμο προς την επιτυχία ‒πιο ουσιαστικά για τον δρόμο προς την ευτυχία‒ δεν υπάρχει μόνο ένα μονοπάτι. Για κάποιους το πανεπιστήμιο είναι η σωστή επιλογή, για άλλους η διαδρομή χαράσσεται διαφορετικά.
Για τους μαθητές που δοκιμάζονται στις Πανελλαδικές, το πιο σημαντικό μήνυμα είναι πως τίποτα δεν τελειώνει εδώ. Οι εξετάσεις αυτές δεν ορίζουν την αξία σας ούτε καθορίζουν το μέλλον σας. Ακολουθήστε τα όνειρά σας, ακόμη κι αν αυτά σάς οδηγούν σε δρόμους απρόβλεπτους αλλά αυθεντικούς. Σας εύχομαι επιτυχία στη ζωή σας, σε ό,τι κι αν επιλέξετε!
