Του Μάκη Κουλουμπή
Τα πρώτα χρόνια που αποφάσισα ν’ ασχοληθώ με το Facebook και το Twitter, θυμάμαι ότι ήταν μια πραγματική, μια αληθινή απόλαυση. Σε ακολουθούσαν και ακολουθούσες φίλους, γνωστούς, παλιές γνωριμίες και γενικά άτομα από κάποιο γνωστό περιβάλλον.
Υπήρχε μια ουσιαστική επικοινωνία και online «κουβέντα» με χιούμορ και πανέξυπνες ατάκες για την τέχνη, την πολιτική, το ποδόσφαιρο αλλά κι ένα σωρό άλλα κοινά ενδιαφέροντα κι όμορφες αναμνήσεις. Υπήρχε μια ποιότητα, ένα επίπεδο. Μέχρι που σιγά σιγά ο κύκλος άνοιξε. Κι έπειτα ήρθαν τα… τρολ, με τις γνωστές πλέον ιδιοτελείς ή και εντεταλμένες υπηρεσίες τους. Κι όλο το σκηνικό άλλαξε.
Ψεύτικα προφίλ με ψεύτικες πληροφορίες και ειδήσεις, με γελοία μοντάζ σε φωτογραφίες και βίντεο. Αμόρφωτοι και ακαλλιέργητοι τύποι, κλακαδόροι κομματικών και δημοτικών παρατάξεων και ομάδων, πολιτικών, θρησκευτικών, αθλητικών και πάσης φύσεως παραγόντων.
Ανώνυμοι κουκουλοφόροι του διαδικτύου που δεν έχουν την παιδεία, το σθένος ή έστω την ηθική, να παρουσιάζουν τις θέσεις, τις ιδέες και τις απόψεις τους, με σεβασμό και αξιοπρέπεια απέναντι στους άλλους χρήστες. Και πάνω τους βλέπεις τον κάθε αφελή και αδαή, τον κάθε πονεμένο, χρήστες κυρίως με χαμηλή κριτική ικανότητα κι εμπειρίες, να κάνουν like, κοινοποιήσεις, σχόλια και αδιέξοδες συζητήσεις επί παντός επιστητού. Λαϊκισμός, άρνηση, μιζέρια, αντίδραση, ύβρεις.
Κι έτσι, ό,τι καλό κι όμορφο υπήρχε στο ξεκίνημα των σόσιαλ μίντια χάθηκε σιγά σιγά, αποστασιοποιήθηκε, έπαψε να μιλά, κλείστηκε στο καβούκι του, διωγμένο από την επέλαση των βαρβάρων. Οι εξαιρέσεις ελάχιστες. Πρόκειται άραγε το φαινόμενο αυτό να είναι μια νέα μεταβλητή μιας νέας πραγματικότητας; Ομολογώ ότι δεν είμαι ακόμα έτοιμος να το πω με βεβαιότητα. Αυτό που μπορώ να πω, όμως, είναι ότι αρκετά πράγματα εξαρτώνται και από εμάς.
Η καλύτερη και πιο αποδοτική λύση ν’ αντιμετωπιστεί πλέον κάποιο τρολ, πέρα από το γνωστό μπλοκάρισμα, είναι η άγνοια. Η εμπειρία έχει δείξει ότι ένας τέτοιος ενοχλητικός χρήστης όταν αντιληφθεί ότι δεν υπάρχουν οι επιθυμητές αντιδράσεις από άλλους χρήστες στις αναρτήσεις του, συνήθως απογοητεύεται και σταδιακά εγκαταλείπει. Και είναι λογικό γιατί το τρολάρισμα εκεί ακριβώς βασίζεται. Στις αντιδράσεις. Μια από τις βασικές ερμηνείες που δίνει το Google στη λέξη «τρολ» είναι το «πέταγμα δολώματος μέσα στο νερό προκειμένου να αλιευθούν ο τόνος και ο ξιφίας».
Μεταφορικά, λοιπόν, το τρολ ρίχνει τα δολώματά του ώστε να… τσιμπήσουν οι χρήστες και να προκληθεί μια αλυσίδα αντιδράσεων. Έτσι παίρνει συνεχώς τροφή και συνεχίζει. Από εκεί βγήκε και η έκφραση «Don’t feed the trolls», μη δίνετε τροφή στα τρολ, με άλλα λόγια, μην ασχολείστε μαζί τους. Στην περίπτωση βέβαια των διαδικτυακών ομάδων, τα πράγματα θα ‘λεγα ότι είναι πιο εύκολα, γιατί τα τρολ εντοπίζονται σχετικά γρήγορα και αποκλείονται ή περιθωριοποιούνται από τους διαχειριστές.
Γι’ αυτό, όταν δεχόμαστε αίτημα φιλίας από κάποιον χρήστη, καλό θα ήταν, πριν πατήσουμε αποδοχή, να ψαχτούμε και λίγο αν δεν τον γνωρίζουμε με κάποιο τρόπο. Στο πίσω μέρος του μυαλού μας θα πρέπει να υπάρχει το ενδεχόμενο, το συγκεκριμένο προφίλ να μην είναι αυτό που δηλώνει στις πληροφορίες που γράφει. Ας ρίξουμε μια πρώτη ματιά στους κοινούς φίλους. Από τη φωτογραφία επίσης που έχει το προφίλ μπορούμε να καταλάβουμε πολλά. Κάτι, για παράδειγμα, ζωάκια, λουλουδάκια ή τίποτα άβαταρ και νεκροκεφαλές αποτελούν μια σημαντική ένδειξη ότι το προφίλ είναι ψεύτικο.
Επίσης, ένα προφίλ που έχει μια στοχευμένη ή μηδενική δραστηριότητα, είναι τουλάχιστον ύποπτο. Ένας… φυσιολογικός άνθρωπος στο προφίλ του που και που ανεβάζει σχόλια, φωτογραφίες ή και ενημερώσεις που έχουν σχέση με την προσωπική του ζωή. Σε περίπτωση, τέλος, που έχουμε αμφιβολίες, δεν έχει νόημα να ρωτήσουμε κάποιον «κοινό φίλο» αν τον γνωρίζει.
Είναι μάταιο. Τα τρολ κάνουν εγγραφή με ψεύτικα στοιχεία, αρχίζουν αμέσως έναν καταιγισμό αιτημάτων φιλίας και, κατά κανόνα, το κρατούν κρυφό ακόμη και από τους πιο κοντινούς πραγματικούς φίλους τους.
