Γράφει o Δημήτρης Καλογεράς, Γαστρεντερολόγος
Οι πολύποδες του παχέος εντέρου (colon polyps) είναι συνήθως καλοήθη ογκίδια του εντέρου. Είναι εξαιρετικά συχνοί και η συχνότητά τους αυξάνεται με την ηλικία. Υπολογίζεται ότι το 50% των ανθρώπων ηλικίας άνω των 60 ετών, έχει τουλάχιστον έναν πολύποδα. Η παρουσία πολύποδων στο παχύ έντερο είναι σημαντική, δεδομένου ότι μερικοί από αυτούς μπορούν να εξελιχθούν σε καρκίνο.
Οι κατηγορίες
Οι πολύποδες στο έντερο χωρίζονται σε διάφορες κατηγορίες ανάλογα: τον αριθμό (μπορεί να είναι ένας, δύο ή πολλαπλοί), το μέγεθος (μπορεί να είναι μικροί, περίπου 2-5 χιλιοστά έως μεγάλοι, 3-5 εκατοστά και άνω), τη θέση που βρίσκονται μέσα στο έντερο, το σχήμα (οι περισσότεροι πολύποδες έχουν ένα μίσχο και μοιάζουν με μανιτάρια και ονομάζονται έμμισχοι, άλλοι είναι απλά εξογκώματα, δηλαδή άμισχοι, κι άλλοι είναι σχεδόν επίπεδοι) και τον τύπο των κυττάρων που προκύπτει από ιστολογική εξέταση. Από τα αποτελέσματα της ιστολογικής εξέτασης, χωρίζουμε τους πολύποδες σε αδενωματώδεις, υπερπλαστικούς, φλεγμονώδεις και σε άλλους σπανιότερους. Είναι βασικό να γνωρίζουμε ποιοι έχουν την τάση να εξελιχθούν σε καρκίνο.
Οι παράγοντες
Οι παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη πολυπόδων είναι: η ηλικία (οι περισσότεροι άνθρωποι με πολύποδες στο παχύ έντερο είναι άνω των 50 ετών), το οικογενειακό ιστορικό (ύπαρξη πολυπόδων σε γονείς ή αδέλφια), η διατροφή (πλούσια σε κόκκινο κρέας, σε λίπος και χαμηλή σε φυτικές ίνες), η παχυσαρκία. Η καθιστική ζωή και το κάπνισμα είναι επίσης επιβαρυντικοί παράγοντες.
Τα συμπτώματα
Οι περισσότεροι πολύποδες παχέος εντέρου δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα. Οι πιθανότητες να εμφανισθούν συμπτώματα αυξάνουν όσο μεγαλύτερος είναι ο πολύποδας και όσο πλησιέστερα βρίσκεται στον πρωκτό ή στο τέλος του εντέρου. Πιο συχνά παρουσιάζεται αιμορραγία από το ορθό ή σιδηροπενική αναιμία. Η αιμορραγία εμφανίζεται κατά διαστήματα και, συνήθως, δεν είναι πολύ μεγάλη. Τις περισσότερες φορές είναι απλώς λίγο αίμα ανακατεμένο με βλέννες.
Μια αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου, εναλλαγή διάρροιας-δυσκοιλιότητας, μπορεί να οφείλεται σε πολύποδες. Ένας μεγάλος πολύποδας μπορεί να αποφράζει περιοδικά το αυλό και να προκαλεί κωλικούς στο έντερο. Επίσης, ένας μεγάλος πολύποδας μπορεί να παράγει μεγάλες ποσότητες βλέννας, με αποτέλεσμα να προκαλεί διάρροιες.
Σπάνια προκαλείται πόνος από πολύποδες. Για τον λόγο αυτό, ο προληπτικός έλεγχος του παχέος εντέρου είναι πρωταρχικής σημασίας, ειδικά όταν η εξέταση για αίμα στα κόπρανα είναι θετική.
Η διάγνωση
Η καταλληλότερη εξέταση για τη διάγνωση και ανίχνευση πολυπόδων είναι η κολονοσκόπηση. Αυτή η μέθοδος θεωρείται η καλύτερη γιατί μπορεί ο γιατρός να δει εσωτερικά το έντερο (τμήμα του ή όλο το παχύ έντερο), άμεσα σε οθόνη. Επίσης, υπάρχει δυνατότητα λήψης βιοψιών ή ακόμα αφαίρεση και του ίδιου του πολύποδα, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις. Αν διαγνωσθεί πολύποδας ενδείκνυται η άμεση ενδοσκοπική αφαίρεση, μόνο εφόσον αυτό κριθεί τεχνικά εφικτό και ασφαλές.
Οι άνθρωποι με αδενωματώδεις πολύποδες είναι πιθανό να αναπτύξουν κι άλλους στο μέλλον. Για τον λόγο αυτό, χρειάζεται μια τακτική παρακολούθηση με κολονοσκόπηση τα επόμενα χρόνια. Το πόσο συχνά πρέπει να γίνεται ο επανέλεγχος εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως το μέγεθος, ο αριθμός και ο τύπος των πολύποδων. Ο γαστρεντερολόγος σας θα καθορίσει πότε πρέπει να γίνει ο επόμενος επανέλεγχος. Σε γενικές γραμμές, η επανάληψη της κολονοσκόπησης θα γίνει περίπου τρία χρόνια μετά, εκτός εάν ο γιατρός σας κρίνει διαφορετικά και ο χρόνος είναι συντομότερος.
Ο προληπτικός έλεγχος
Το γεγονός ότι η παρουσία πολυπόδων είναι συχνή και αυξάνεται σε συχνότητα με την πάροδο της ηλικίας, κυρίως μετά τα 50 χρόνια, καθώς και ότι κάποιοι από αυτούς θα εξελιχθούν σε καρκίνο καθιστά απολύτως απαραίτητο τον προληπτικό έλεγχο.
Ξεκινώντας από την ηλικία των 50 χρόνων κι αν ο γιατρός δεν κρίνει διαφορετικά, θα πρέπει να κάνουμε προληπτικό έλεγχο με κολονοσκόπηση ανά πενταετία. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο έλεγχος πρέπει να ξεκινά νωρίτερα, όπως π.χ. επί παρουσίας ιδιαίτερου οικογενειακού ιστορικού. Εννοείται ότι ο γιατρός μπορεί να συστήσει κολονοσκοπικό έλεγχο και σε νεότερες ηλικίες, εάν κρίνει ότι απαιτείται, με βάση τα συμπτώματα. Ξεκινώντας από την ηλικία των 40 χρόνων πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο, μαζί με το υπόλοιπο ετήσιο check up, και έλεγχος κοπράνων για μικροσκοπική απώλεια αίματος (mayer κοπράνων). Αυτό συστήνεται γιατί είναι γνωστό ότι κάποιοι πολύποδες μπορεί να εμφανίσουν μικροσκοπική αιμορραγία. Μια θετική εξέταση mayer κοπράνων μπορεί να αποτελεί ένα πρώιμο σημάδι ύπαρξης πολύποδα στον αυλό του παχέος εντέρου.
Συμπερασματικά, λοιπόν, ο σωστός προληπτικός έλεγχος, η έγκαιρη διάγνωση της ύπαρξης πολυπόδων με κολονοσκόπηση, καθώς και η σωστή αντιμετώπισή τους όσον αφορά στην αφαίρεση αλλά και στην εν συνεχεία τακτική παρακολούθηση τα επόμενα χρόνια, μειώνουν τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου.
