Γράφει ο ΚΩΣΤΑΣ ΖΟΡΓΙΟΣ

Αν αναρωτιέστε γιατί πιάνει αμόκ τον κόσμο να αρχίσει τις προετοιμασίες για τα Χριστούγεννα, περίπου… δύο μήνες πριν τα Χριστούγεννα, ένας βασικός λόγος είναι το… χάζι του στολισμού. Τα χριστουγεννιάτικα δέντρα με τις πολύχρωμες φανταχτερές μπάλες και τα δώρα στη βάση τους, γυρνούν το μυαλό όσων στάθηκαν αρκετά τυχεροί στη ζωή σε ευχάριστες παιδικές αναμνήσεις. Το πώς ξεκίνησε η ιδέα του δέντρου, πώς διαδόθηκε και πότε καθιερώθηκε στη χώρα μας είναι το θέμα που απασχολεί το Ήξερες Ότι Δεκεμβρίου. Χρόνια Πολλά και καλά σε όλους σας…


  • Αρκετοί αρχαίοι λαοί έβλεπαν τα δέντρα και συγκεκριμένα τα αειθαλή ως σύμβολα αιώνιας ζωής. Το στόλισμά τους με στεφάνια και γιρλάντες συναντάται στους αρχαίους Αιγυπτίους, τους αρχαίους Κινέζους και τους Εβραίους, ενώ και οι Ευρωπαίοι που δεν ήταν Χριστιανοί διατήρησαν την αγάπη και τον σεβασμό τους στα δέντρα, ακόμη και μετά τον εκχριστιανισμό τους.
  • Αυτό που σήμερα γνωρίζουμε ως χριστουγεννιάτικο δέντρο, το συναντάμε για πρώτη φορά στη Γερμανία. Οι πρόγονοι του Αϊνστάιν, της Μέρκελ και του Έφενμπεργκ έστηναν στα σπίτια τους το Δέντρο του Παραδείσου, κάθε 24 Δεκεμβρίου, ημέρα αφιερωμένη στη θρησκευτική γιορτή του Αδάμ και της Εύας.
  • Ως το τέλος του 18ου αιώνα, το συγκεκριμένο έθιμο το τηρούσαν ευλαβικά οι Γερμανοί Προτεστάντες, ωστόσο από τον επόμενο αιώνα άρχισαν να το τιμούν και οι πιστοί άλλων θρησκειών, μέχρι που τελικά απέκτησε σχεδόν καθολική αποδοχή.
  • Ένας Γερμανός ήταν αυτός που έπεισε και τους Βρετανούς να αγαπήσουν τα δέντρα και τον στολισμό τους κατά τη διάρκεια των Χριστουγέννων. Χάρη στον πρίγκιπα Αλβέρτο, το έθιμο έγινε δημοφιλές στο ξεκίνημα του 19ου αιώνα. Καθότι καλοφαγάδες, βέβαια, οι Βρετανοί κρεμούσαν εκτός από κορδέλες, κέικ και διαφόρων ειδών γλυκά. Οι φήμες που τους θέλουν να κρέμαγαν και pint με μπύρα ελέγχονται.
  • Τον 19ο αιώνα, η ιδέα του χριστουγεννιάτικου δέντρου άρχισε να ταξιδεύει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ολλανδία, η Πολωνία και η Αυστρία.
  • Γερμανοί άποικοι φρόντισαν να τα κάνουν γνωστό το έθιμο του στολισμού στις ΗΠΑ και τη σκυτάλη για να διαδοθεί σε Κίνα και Ιαπωνία πήραν αμερικανοί ιεραπόστολοι.
  • Η άφιξη του εθίμου έφτασε στη χώρα μας επίσης τον 19ο αιώνα. Και πάλι ένας Γερμανός, ο Όθωνας, ήταν αυτός που στόλισε πρώτος την κατοικία του στο Ναύπλιο με δέντρο, τα Χριστούγεννα του 1834. Εννιά χρόνια αργότερα, παραμονές Χριστουγέννων του 1843, ο γενικός πρόξενος της Ρωσίας στην Αθήνα, Ιωάννης Παπαρρηγόπουλος, έστησε για πρώτη φορά δέντρο σε ελληνικό σπίτι.
  • Η καθιέρωση του εθίμου, πάντως, καθυστέρησε αρκετά, καθώς μόλις τη δεκαετία του ‘30 κάποιες οικογένειες της ανώτερης τάξης ξεκίνησαν να στήνουν χριστουγεννιάτικα δέντρα.
    Η δημοφιλία χτύπησε κόκκινα μεταπολεμικά και το έθιμο καθιερώθηκε σε όλη την Ελλάδα. Κάποιες οικογένειες που θέλουν να τιμήσουν την ελληνική παράδοση, στολίζουν καραβάκια, κίνηση με σημαντικό συμβολισμό.
  • Πριν η ελληνική κοινωνία γνωρίσει τα χριστουγεννιάτικα δέντρα, στα σπίτια στόλιζαν καραβάκια για να τιμήσουν τους ναυτικούς που… συναντούσες σχεδόν σε κάθε οικογένεια. Μάλιστα, σε πολλά ελληνικά νησιά -κυρίως- τα παιδιά έβγαιναν για κάλαντα κρατώντας χειροποίητα καραβάκια και οι… ακροατές τα γέμιζαν με γλυκά.
  • Ακριβώς, βέβαια, επειδή το καραβάκι συνδεόταν με τους ναυτικούς και ήταν συνυφασμένο με την ιδέα του αποχωρισμού και της αγωνίας για την ασφάλειά τους, το έθιμο «ηττήθηκε» στη μάχη με τον εισαγόμενο στολισμό του χριστουγεννιάτικου δέντρου.