Γράφει ο ΚΩΣΤΑΣ ΖΟΡΓΙΟΣ

Για να πεις ότι κάνεις πραγματικό αφιέρωμα στη 17Ν χρειάζεσαι σελίδες επί σελίδων και πιθανότατα περισσότερα από ένα τεύχη. Είναι πολύ δύσκολο να καλύψεις όλο το φάσμα της δράσης της μέσα σε ένα μικρό κείμενο, ωστόσο έχει μεγάλη αξία να παραθέσεις κάποια στοιχεία που χρήζουν αναφοράς για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι. Στο «Ήξερες Ότι» Νοεμβρίου γυρνάμε τον χρόνο τέσσερις δεκαετίες πίσω για να θυμηθούμε και να μάθουμε λεπτομέρειες για μια τρομοκρατική οργάνωση που αυτοπροσδιοριζόταν ως επαναστατική, μαρξιστική και αντιιμπεριαλιστική.


  • Το πρώτο χτύπημα της 17Ν πραγματοποιήθηκε στο Ψυχικό, έξω από το σπίτι του θύματος, Ρίτσαρντ Γουέλς. Ο Γουέλς ήταν «σταθμάρχης» της CIA στην Αθήνα και δολοφονήθηκε τη νύχτα της 23ης Δεκεμβρίου του 1975 επιστρέφοντας από χριστουγεννιάτικο πάρτι. Οι τρομοκράτες, οι οποίοι επέβαιναν σε ένα ΙΧ μάρκας Simca, πυροβόλησαν το θύμα με πιστόλι 0,45 ιντσών σχεδόν εξ επαφής, ενώ ακινητοποίησαν τη σύζυγο και τον οδηγό του. Με προκήρυξη που έστειλε στη γαλλική εφημερίδα Liberation, η οργάνωση υποστήριξε ότι παρακολουθούσε τις κινήσεις του από το καλοκαίρι του 1975.

  • Το τελευταίο χτύπημα της 17Ν πραγματοποιήθηκε στις 8 Ιουνίου του 2000, πρωινές ώρες αιχμής στη λεωφόρο Κηφισίας. Θύμα ήταν ο Βρετανός στρατιωτικός και διπλωμάτης Στίβεν Σόντερς. Δύο άτομα που επέβαιναν σε μοτοσικλέτα πλησίασαν το λευκό αυτοκίνητο του Σόντερς και τον πυροβόλησαν τέσσερις φορές από κοντινή απόσταση. Όπως εξήγησε η οργάνωση, το χτύπημα έγινε λόγω του ρόλου του Βρετανού στρατιωτικού στο Κόσοβο, καθώς και της αγγλικής πολιτικής κατά την «επέμβαση» του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία το 1999.
  • Από το 1975 έως και το 2002, η 17Ν δολοφόνησε συνολικά 23 άτομα, Έλληνες και ξένους πολιτικούς, στρατιωτικούς, διπλωμάτες, αστυνομικούς, αλλά και απλούς πολίτες που χαρακτηρίστηκαν ως «παράπλευρες απώλειες», ενώ παράλληλα πραγματοποίησε και δεκάδες ληστείες για να αυτοχρηματοδοτείται.
  • Ένα από τα θύματα της οργάνωσης που έχασε τη ζωή του χωρίς αυτό να είναι προγραμματισμένο, ήταν ο Θάνος Αξαρλιάν. Σε ηλικία μόλις 20 ετών, ο Αξαρλιάν, ενώ περπατούσε στην Καραγιώργη Σερβίας δέχθηκε θραύσματα από τη ρουκέτα που εκτόξευσε η οργάνωση κατά του τότε υπουργού Οικονομικών, Γιάννη Παλαιοκρασσά.

  • «Ο πόνος μας μεγάλος, ο δικός μου αβάσταχτος. Τηλεφώνησα αμέσως, εξέφρασα τη λύπη της 17Ν. Μπορεί να είχε ευθύνη η αστυνομία, να μπλόκαρε επί μισή ώρα σχεδόν το ασθενοφόρο. Όμως, την κύρια ευθύνη την είχαμε εμείς. Χρόνια αργότερα στο δικαστήριο ζήτησα συγγνώμη. Ήταν ένα τραγικό λάθος. Το μοναδικό της 17Ν», έγραψε ο Δημήτρης Κουφοντίνας στο βιβλίο του «Γεννήθηκα 17 Νοέμβρη», όπου εξηγούσε ότι μέλη της οργάνωσης παρατηρούσαν για μέρες την κίνηση στο συγκεκριμένο σημείο στις 15.30 το μεσημέρι, ώστε να σιγουρευτούν ότι δεν κυκλοφορούσε κόσμος μια και ήταν και μέσα Ιουλίου.

  • Η πιο πολυσυζητημένη δολοφονία είναι σίγουρα αυτή του Παύλου Μπακογιάννη. Το πρωί της 26ης Σεπτεμβρίου του 1989 κι ενώ το προηγούμενο βράδυ είχε ξενυχτήσει σε διαπραγματεύσεις με στελέχη του Συνασπισμού με αποτέλεσμα να πει στον φρουρό του να μην τον ακολουθήσει αλλά να ξεκουραστεί, δέχθηκε τέσσερις σφαίρες από τρεις τρομοκράτες στην είσοδο της πολυκατοικίας όπου στεγαζόταν το γραφείο του, στην οδό Ομήρου.
  • «Αποφασίσαμε να εκτελέσουμε τον απατεώνα και ληστή του λαού Μπακογιάννη. Ο κύριος αυτός είναι υπεύθυνος όχι μόνο γιατί έκλεψε τα πρώτα 60 εκατομμύρια του ιδρυτικού κεφαλαίου της Γραμμής, αλλά και για τις εκατοντάδες εκατομμύρια που έκλεψε μαζί με τον συνεργάτη του Κοσκωτά για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου Γραμμής, αλλά και για την αγορά μέσω της Γραμμής της Τράπεζας Κρήτης», ανέφερε η 17Ν στην προκήρυξή της.
  • Η συγκεκριμένη προκήρυξη δημοσιεύτηκε από την «Ελευθεροτυπία», την οποία η οργάνωση επέλεγε σχεδόν πάντα για να «φιλοξενεί» τις προκηρύξεις της. Στις λίγες φορές που έκανε εξαίρεση, επέλεγε την εφημερίδα «Το Ποντίκι».
  • Το τέλος της 17Ν ήρθε εντελώς αναπάντεχα, δύο χρόνια μετά το τελευταίο χτύπημά της. Ο Σάββας Ξηρός, αγιογράφος στο επάγγελμα, φτάνει το Σάββατο 29 Ιουνίου του 2002, στις 22:25, με ταξί στο λιμάνι του Πειραιά και ετοιμάζεται να τοποθετήσει εκρηκτικό μηχανισμό στα εκδοτήρια της εταιρίας Hellas Flying Dolphins. Ο μηχανισμός εκρήγνυται πρόωρα, ο Ξηρός τραυματίζεται σοβαρά και στο σημείο φτάνουν ασθενοφόρο και αστυνομικοί που τον μεταφέρουν στο νοσοκομείο.

Αστυνομικοί βρίσκουν σε παγκάκι μια τσάντα που περιέχει ένα παλιό 38άρι περίστροφο στη βάση του οποίου υπάρχει χαραγμένος ο σειριακός αριθμός: 100367! «Υπουργέ, έχουμε τη 17Ν, είπε στον Υπουργό Δημόσιας Τάξης, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, ο τότε Αρχηγός της αστυνομίας, Φώτης Νασιάκος, ο οποίος αναγνώρισε τον σειριακό αριθμό και θυμήθηκε ότι πρόκειται για το όπλο που είχε κλαπεί από τον αστυφύλακα Χρήστο Μάτη, ο οποίος έπεσε νεκρός κατά τη διάρκεια ληστείας που έκαναν μέλη της οργάνωσης στο υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας στα Πετράλωνα τα Χριστούγεννα του 1983.

  • Το πραγματικά πολύ περίεργο τη βραδιά που έγινε το μοιραίο για τη 17Ν λάθος, είναι ότι ο Ξηρός κουβαλούσε μαζί του το συγκεκριμένο περίστροφο που είχε χρησιμοποιηθεί άλλες έξι φορές από την οργάνωση κι ακριβώς επειδή θεωρείτο «σφραγίδα» της, κανείς δεν επέλεγε να το χρησιμοποιήσει. Παράλληλα, στην ίδια τσάντα είχε μαζί του και κλειδιά που ανήκαν σε γιάφκες της οργάνωσης. Είτε πρόκειται για αλαζονεία είτε για λάθος, το κουβάλημα της συγκεκριμένης τσάντας σε ένα χτύπημα δε συνάδει με τη γενικότερα αλάνθαστη οργάνωση που είχε στις επιθέσεις της η 17Ν.
  • Ένα δεύτερο σημαντικό ερώτημα που προέκυψε μετά την εξάρθρωση της 17Ν αφορά στα χρήματα από τις λείες της. Ουδέποτε βρέθηκαν μεγάλα ποσά σε θυρίδες, λογαριασμούς ή κάποια γιάφκα και παραμένει μάλιστα άγνωστο τι έγιναν τα χρήματα που είχε εξασφαλίσει η οργάνωση δύο μήνες πριν τη σύλληψη Ξηρού, όταν «χτύπησε» χρηματαποστολή του ΟΤΕ.
  • Η αστυνομία είχε φτάσει μια ανάσα από τη σύλληψη μελών της οργάνωσης και δέκα χρόνια νωρίτερα. Τον Μάρτιο του 1992, μια γυναίκα είχε τηλεφωνήσει στην ΕΛ.ΑΣ. και είχε ενημερώσει ότι η 17Ν επρόκειτο να δολοφονήσει δικαστικό λειτουργό στην οδό Λουίζης Ριανκούρ στους Αμπελόκηπους, όπου για καιρό έκανε και τις σχετικές πρόβες. Η αστυνομία αξιοποιεί την πληροφορία και το πρωινό της 26ης Μαρτίου στήνεται ολόκληρη επιχείρηση.

  • Οι εφημερίδες της εποχής μάλιστα αναφέρουν ότι μυστικοί αστυνομικοί και τρομοκράτες έφτασαν να κάθονται στο ίδιο παγκάκι για αρκετά λεπτά, χωρίς κάποιος να κάνει κίνηση. Οι τρομοκράτες, όμως, γνώριζαν ότι τους είχαν στήσει καρτέρι και κατάφεραν να αιφνιδιάσουν τους αστυνομικούς.
  • Ήταν τέτοιο το θράσος τους που ένας εξ αυτών ακολουθούσε από πίσω τον διοικητή των ΕΚΑΜ Μαυρουλέα, όταν αυτός τηλεφωνούσε στο αρχηγείο για να επιβεβαιώσει ότι το λευκό βαν με πινακίδα ΥΒΝ-5926 ήταν κλεμμένο. Με αυτό το βαν οι τρομοκράτες διέφυγαν από το σημείο πιάνοντας στον ύπνο τούς αστυνομικούς και οδηγώντας την ΕΛ.ΑΣ. στο μεγαλύτερο φιάσκο τής μέχρι τότε Ιστορίας της (αν όχι συνολικά).
  • Για τη δράση της 17 Νοέμβρη δικάστηκαν και καταδικάστηκαν σε ποινές που κυμάνθηκαν από 8 χρόνια μέχρι και ισόβια 14 μέλη της οργάνωσης και συγκεκριμένα ο επικεφαλής Αλέξανδρος Γιωτόπουλος, «Λάμπρος» ή «Ψηλός» και οι: • Δημήτρης Κουφοντίνας, «Λουκάς» • Χριστόδουλος Ξηρός, «Μανώλης» • Σάββας Ξηρός, «Μιχάλης» ή «Σπύρος» • Βασίλης Ξηρός, «Παναής» • Βασίλης Τζωρτζάτος, «Σταμάτης» • Παύλος Σερίφης, «Βαγγέλης» ή «Νικήτας» ή «Πιτσιρικάς» • Θωμάς Σερίφης, «Στάθης» • Ηρακλής Κωστάρης, «Χάρης» ή «Τάκης» • Κωνσταντίνος Καρατσώλης, «Στέλιος» • Κωνσταντίνος Τέλιος, «Μάρκος» • Σωτήρης Κονδύλης, «Άρης» • Πάτροκλος Τσελέντης, «Αλέκος» ή «Ταινίας» • Διονύσης Γεωργιάδης, «Αλέξης» • Νίκος Παπαναστασίου, «ιστορικός Νικήτας».