Του Μάκη Κουλουμπή
Τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στο Ιράν πριν λίγες βδομάδες, με αφορμή τον θάνατο ή μάλλον τη δολοφονία της Μάσχα Αμινί, ενός 22χρονου κοριτσιού που κατηγορήθηκε για …ανάρμοστη ενδυμασία, έφεραν για ακόμα μία φορά το θέμα της ισότητας των φύλων πρώτη είδηση στα δελτία και φυσικά στο επίκεντρο της κοινής γνώμης διεθνώς, με τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των γυναικών να καθίσταται πλέον όχι μόνο προτεραιότητα αλλά και επιτακτική ανάγκη.
Είδαμε γυναίκες κάθε ηλικίας να αντιδρούν, κόβοντας τα μαλλιά τους και καίγοντας τα χιτζάμπ, για την καταπίεση που εδώ και τόσα χρόνια βιώνουν. Ήταν πραγματικά μια ανάσα αξιοπρέπειας για τους πολίτες του Ιράν, αλλά και μια νότα αισιοδοξίας για εμάς, τους απλούς παρατηρητές.
Είμαι βέβαιος ότι δεν είναι λίγοι αυτοί που βλέποντας την είδηση στην τηλεόραση είπαν… «έλα μωρέ, για το Ιράν μιλάμε, τι περιμένεις;» Και δεν μπορεί εύκολα κάποιος να τους κατηγορήσει, στη λογική ότι όλοι έχουμε στο μυαλό μας τις γνωστές πρακτικές που ισχύουν ακόμη σε χώρες της Ανατολής απέναντι στις γυναίκες, όπως έλλειψη ελευθερίας, αποκλεισμός από τη μόρφωση, πολιτική περιθωριοποίηση και κυρίως ταπείνωση, εξευτελισμός κι ενδυμασία που καλύπτει όλο το σώμα και το πρόσωπο. Όμως, παρότι είναι γνωστές σε όλους μας οι διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση στον τρόπο αντιμετώπισης των γυναικών, δεν θα πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι η ισότητα των φύλων συνιστά – και θα πρέπει να συνιστά – βασική αξία όλων των χωρών αλλά και θεμελιώδες δικαίωμα κάθε γυναίκας, οπουδήποτε στον κόσμο κι αν ζει.
Μια πρώτη σκέψη είναι ότι προφανώς οι γυναίκες της Δύσης δεν αντιμετωπίζουν τις ίδιες ακραίες συνθήκες με τις γυναίκες των ανατολικών χωρών, όπως τα παραπάνω παραδείγματα. Κι αυτό γιατί η Δύση, η οποία αντικειμενικά θεωρείται εξελιγμένη, έχει θεσπίσει νομοθετικά, σε ικανοποιητικό βαθμό, την ισότητα μεταξύ των δύο φύλων.
Παρά τις όποιες, όμως, νομοθετικές ρυθμίσεις, υπάρχει ουσιαστική ισότητα μεταξύ άντρα και γυναίκας στην πράξη; Προσωπικά, είναι κάτι που δεν θα υποστήριζα με σιγουριά, γιατί πιστεύω ότι υπάρχουν ανισότητες που οι γυναίκες καλούνται να αντιμετωπίσουν καθημερινά ακόμη και σήμερα. Μπορεί στη Δύση οι γυναίκες να μην αντιμετωπίζουν τα προβλήματα των γυναικών της Ανατολής, αλλά εκτιμώ ότι οι ανισότητες παραμένουν πολλές, παρότι όχι τόσο εμφανείς.
Η αλήθεια είναι ότι τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της ισότητας. Πρωτοποριακά θα έλεγα για τον χαρακτήρα των Ελλήνων, κυρίως της επαρχίας. Δεν είναι μακριά η εποχή που οι γυναίκες ούτε καν ψήφιζαν, ούτε οι εποχές που οι παντρεμένες γυναίκες έπαιρναν υποχρεωτικά το επώνυμο του συζύγου τους. Ούτε μακριά είναι η εποχή που τα Γυμνάσια και τα Λύκεια χωρίζονταν σε Αρρένων και Θηλέων, ούτε η εποχή που τα Σώματα Ασφαλείας και οι Ένοπλες Δυνάμεις αποτελούσαν «άβατο» για το γυναικείο φύλο.
Η στάση που κρατά η κοινωνία μας σε θέματα ισότητας σίγουρα εξελίσσεται, στη λογική ότι όσα δικαιώματα των γυναικών και να έχουν θεσπιστεί, οι νέες συνθήκες ζωής και εργασίας κάνουν τον αγώνα για την ισότητα να φαίνεται συνεχής και μεγάλος. Παρόλα αυτά όμως, όλοι μας παρατηρούμε ότι ακόμη και η σημερινή νεότερη γενιά, δεν δείχνει να είναι πλήρως απαλλαγμένη από τα στερεότυπα και τις ανισότητες μεταξύ των φύλων.
Εκείνο πάντως, που θεωρώ αναγκαίο είναι ότι για να αναπτυχθεί σωστά μια κοινωνία, θα πρέπει να είναι πλουραλιστική, με εξίσου χρήσιμους τους άνδρες και τις γυναίκες, με τα δύο φύλα να έχουν ισότιμες ευκαιρίες και ίση πρόσβαση παντού.
Η ισότητα των φύλων δεν αποτελεί μόνο ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα αλλά και απαραίτητο θεμέλιο για έναν βιώσιμο κόσμο με ειρήνη και ευημερία.
