Του Μάκη Κουλουμπή
Η αρχαιοελληνική φράση «πόθεν έσχες», που σημαίνει «από πού το έχεις», τις μέρες μας έχει καθιερωθεί να σημαίνει μια υποχρεωτική διαδικασία, για όσους εμπλέκονται στα κοινά ή κατέχουν σημαντικές θέσεις του δημοσίου, ώστε να δηλώνουν και να δικαιολογούν κάθε χρόνο τις πηγές των εισοδημάτων τους ή άλλων περιουσιακών στοιχείων τους.
Με ποιον τρόπο δηλαδή έχουν αποκτηθεί μετρητά, ακίνητα, μετοχές, αυτοκίνητα ή άλλα περιουσιακά στοιχεία. Ίσως για του περισσότερους πολίτες, κυρίως τους νεότερους, το «πόθεν έσχες» να ήταν ακόμη κάτι το άγνωστο, αν τα κανάλια, τα σάιτ και οι εφημερίδες δεν έριχναν κάθε χρόνο τα φώτα τους πάνω στο τί και πόσα δηλώνουν οι αρχηγοί των κομμάτων και οι βουλευτές, πάντα με τα γνωστά μονότονα και σαχλά κλισέ, τύπου «Να ποιοι είναι οι πλούσιοι, να ποιοι είναι οι φτωχοί».
Η ουσιαστική σημασία του «πόθεν έσχες» είναι να αποκαλύπτει όχι μόνο πόσα εισοδήματα και πόση περιουσία έχει για παράδειγμα κάθε βουλευτής, αλλά κυρίως πώς την απέκτησε και πότε. Αν η οικονομική του επιφάνεια δικαιολογεί τις οικονομικές του κινήσεις και αν υπάρχουν αδικαιολόγητες διαφορές από χρόνο σε χρόνο. Κι εδώ είναι που αρχίζουν να μπαίνουν, όχι απαραίτητα μόνο από δύσπιστους, οι απορίες και τα ερωτηματικά.
Γιατί ενώ το «πόθεν έσχες» έχει ουσιαστικά δύο σκέλη, εμείς μαθαίνουμε μονίμως μόνο το ένα, κι αυτό λειψό. Το …έσχες. Και για το …πόθεν, σπάνια να γίνεται κουβέντα. Με άλλα λόγια δηλαδή, ενώ από τα δημοσιεύματα γίνονται γνωστά τα τυχόν νέα περιουσιακά στοιχεία των βουλευτών, γιατί ποτέ ή σπάνια μαθαίνουμε με ποιον τρόπο αυτά αποκτήθηκαν. Και πέρα από αυτό, υπάρχουν άραγε ουσιαστικοί έλεγχοι και από ποιους; Και κάθε πότε γίνονται; Και τι ποινές ή πρόστιμα προβλέπονται για ελλιπή στοιχεία ή …ασάφειες;
Και οι όποιες απορίες και ερωτηματικά μπαίνουν γιατί, όπως ανά καιρούς διαβάζουμε, ειδικά το σύστημα ελέγχων της Βουλής όπως είναι δομημένο, είναι αρκετά επιεικές και ελαστικό, με κενά που επιτρέπουν μεθόδους και τεχνάσματα για αποκρύψεις. Επιπλέον δε, είναι και αυτή η επιστήμη της λογιστικής που έχει προχωρήσει τόσο ώστε να εξαφανίζει περιουσίες και εισοδήματα με νόμιμο τρόπο ή να τα εμφανίζει αλλιώς πάλι με νόμιμο τρόπο.
Πιο φρέσκα παραδείγματα; Υπουργός που …ξέχασε να δηλώσει 1,8 εκατ. ευρώ από το εισόδημά του και βουλευτής που …ξέχασε τα χρήματα από την πώληση τεχνικής εταιρείας που κατείχε. Δύο περιπτώσεις, τα ονόματα είναι γνωστά, που παρόλω έκαναν αίσθηση, κατέληξαν καθαρές, μιας και τα δύο μέλη της Βουλής …βγήκαν λάδι.
Οι βουλευτές, όπως και κάθε πολιτικό πρόσωπο, δεν ανήκουν σε κάποια προνομιούχο κατηγορία πολιτών, όπως πολλοί πιστεύουν. Είναι υπηρέτες του δημοσίου που εμείς όλοι, με την ψήφο μας, τους έχουμε φέρει στη θέση που βρίσκονται.
Μια κανονική δήλωση «πόθεν έσχες» θα έπρεπε λογικά να περιλαμβάνει και την οικονομική κατάσταση του καθενός πριν ασχοληθεί με την πολιτική ώστε να μπορεί να υπάρξει εκτίμηση σε σύγκριση με το σήμερα. Γιατί μια απλή απαρίθμηση περιουσιακών στοιχείων, χωρίς να εξηγείται το τί αποκτήθηκε κατά την ενασχόληση του με την πολιτική, είναι απλά για τα μάτια του κόσμου.
Όπως και νάχει, το ζήτημα που μπαίνει δεν είναι το αν κάποιος βουλευτής ή όποιο άλλο πολιτικό πρόσωπο είναι πλούσιος. Αναμφισβήτητα, κάτι τέτοιο αποτελεί απόλυτο δικαίωμά του.
Αυτό όμως που πρέπει να μη μένει στο σκοτάδι είναι το πόσο πλούτισε από τη μέρα που πολιτεύθηκε και με ποιους ακριβώς τρόπους. Άλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι και ο Άκης Τσοχατζόπουλος, μια χαρά συμμετείχε επί χρόνια στη …θεατρική παράσταση «Βουλή και Πόθεν Έσχες», μέχρι να καταλήξει εκεί που κατέληξε.
