Του Μάκη Κουλουμπή

Τα social media ή επί το… ελληνικότερον Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, όπως και σ’ όλον τον κόσμο, έχουν μπει για καλά στη ζωή και των Ελλήνων, αφού, όπως δείχνουν τελευταίες έρευνες, οι οκτώ στους δέκα συμπατριώτες μας είναι καθημερινοί χρήστες, με τον μέσο χρόνο σύνδεσης, από κινητά και tablet, να έχει πλέον φθάσει τις δύο ώρες την ημέρα.

Η αλήθεια είναι ότι τα νούμερα αυτά φαίνονται λίγο μεγάλα, αλλά αν κάτσουμε και σκεφτούμε πόσες φορές κοιτάμε πρώτα το κινητό μας πριν καλά καλά ξυπνήσουμε, πόσες φορές το παίρνουμε μαζί μας ακόμα και στην τουαλέτα ή πόσες φορές ασχολούμαστε μ’ αυτό όταν βρισκόμαστε έξω με μια παρέα, θα καταλάβουμε ότι τέτοιου είδους έρευνες σπάνια κάνουν λάθη.

Οπως και να ‘χει πάντως, τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης παίζουν έναν καθοριστικό ρόλο στις ζωές των περισσότερων από εμάς. Κι εντάξει, στην περίοδο της καραντίνας υπήρχε μια δικαιολογία για μια απότομη αύξηση της χρήσης των social media. Μπορούμε να πούμε ότι τότε υπήρχε η ανάγκη μιας… διαδικτυακής κοινωνικοποίησης κι επαφής με συγγενείς και φίλους, αλλά και μιας κατά κάποιον τρόπο ψυχαγωγίας. Μου είναι δύσκολο αλήθεια να φανταστώ πόσο διαφορετική θα ήταν η εμπειρία μιας καραντίνας, εάν η πανδημία μάς είχε χτυπήσει στην προ Facebook, Instagram ή WhatsApp εποχή, γιατί σίγουρα θα είχαμε βιώσει την απομόνωση με πολύ πιο άμεσο τρόπο.

Η περσινή καραντίνα πέρασε, αλλά το φαινόμενο συνεχίζεται και μάλιστα με πιο εντατικούς ρυθμούς. Και με υψηλότερα στατιστικά, όχι μόνο στους νέους που κάποτε όλοι μας σχολιάζαμε αρνητικά, αλλά κυρίως σε αρκετά μεγαλύτερες ηλικίες.

Από τις πρόσφατες εμπειρίες μας, βέβαια, όλοι μας έχουμε καταλάβει τα αδιαμφισβήτητα οφέλη των social media, αφού μπορούν και προσθέτουν αρκετές θετικές πτυχές στην καθημερινή μας ζωή, συνδυάζοντας την επικοινωνία με την ψυχαγωγία. Πόσα πολλά, όμως, έχουν γραφτεί από ειδικούς, κυρίως για την αρνητική επίδρασή τους και τον ψυχολογικό αντίκτυπο που μπορεί να έχουν στον καθένα μας, αλλά και για τον πόσο χρήσιμο και ουσιαστικό χρόνο μας που αφιερώνουμε ή σπαταλάμε καθημερινά σ’ αυτά.

Οπως έχει αποδειχθεί από τις έρευνες, όταν η επικοινωνία είναι απρόσωπη, ο κάθε χρήστης έχει τη δυνατότητα να προβάλλει σημεία του εαυτού του ανάλογα με την αποδοχή των διαδικτυακών φίλων του. Αναπτύσσεται δηλαδή μία εξάρτηση που αντικαθιστά τις κοινωνικές συνήθειες της πραγματικής ζωής. Έτσι, δημιουργούνται εικονικές συμπεριφορές και τελικά χάνεται ο έλεγχος με ενδεχόμενα συμπτώματα την αίσθηση μοναξιάς, την εσωστρέφεια, τη μελαγχολία, ακόμα και την κατάθλιψη, με όλα όσα αυτά συνεπάγονται.

Κατά την ταπεινή μου γνώμη όμως, το μεγαλύτερο πρόβλημα με τα social media είναι η σπατάλη του χρόνου μας, όχι μόνο χρόνου εργασίας αλλά συνήθως ελεύθερου και δημιουργικού παράλληλα χρόνου με την οικογένεια, την παρέα ή ακόμα και χρόνου προσωπικής διασκέδασης. Κι αυτό γιατί, από τη φύση τους τα Μέσα αυτά προσελκύουν, χωρίς καν να το καταλαβαίνουμε, την προσοχή μας μέσω μηνυμάτων, φωτογραφιών ή παιχνιδιών και δεν απολαμβάνουμε ουσιαστικά πολλές από τις όμορφες στιγμές που μας προσφέρει η πραγματική ζωή. Και οι πολυάσχολες σύγχρονες ζωές μας δεν μας δίνουν συχνά τέτοιες ευκαιρίες.

Κατά την προσωπική μου άποψη, η κατάσταση με τα social media, αν δεν έχει φτάσει ακόμα στο απροχώρητο, σύντομα πλησιάζει και καλό θα είναι να ψάξουμε να βρούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να περιορίσουμε τον χρόνο που αφιερώνουμε σ’ αυτά.

Στο φινάλε, ας αναλογιστούμε πόσα γραφικά τοπία, πόσα μαγευτικά ηλιοβασιλέματα, πόσες όμορφες εκδηλώσεις ή παραστάσεις, πόσες απίθανες φάσεις σε αγώνες έχουμε «χάσει», αφού αντί να τις απολαύσουμε, τις είδαμε μέσα από τα κινητά μας, προκειμένου να τις βιντεοσκοπήσουμε για να τις μοιραστούμε στο Instagram ή στο Facebook.